Russian-Polish Dictionary of Theology
ks. Michał Kaszowski
теологический словарь
русско-польский
Teologiczny słownik rosyjsko-polski
за счёт = (ort. за счёт кого, чего) kosztem, na koszt // загребать себе все счастье за счёт других – zagarniać dla siebie szczęście kosztem innych
Зааван = (Заав`ан) Zaawan (Rdz 36,27)
забастовка = (забаст`овка, -и, р. мн. –вок) strajk // Забастовка нравственно законна, когда... (ККЦ 2435) – Strajk jest moralnie uprawniony, kiedy...
Заббуд = (Забб`уд) Zabbud (Ezd 8,14)
Забвай = (Забв`ай) Zabbaj (Ezd 10,28)
забвение = (забв`ение, -я) 1. zapomnienie // забвение закона – zapominanie o prawie // 2. lekceważenie
заблаговременно = (заблаговр`еменно, нареч.) zawczasu, w odpowiednim czasie
заблудиться = (заблуд`иться, -уж`усь, -`удится) zabłądzić, zbłądzić, zabłąkać się // заблудившаяся овца – zabłąkana owca, owca, która się zabłąkała
заблудший = (забл`удший) zabłąkany, zagubiony, trwający w błędzie // заблудшая овца – zagubiona owca
заблуждаться = (заблужд`аться, -`аюсь, -`ается) błądzić, być w błędzie // люди заблуждались в своих рассуждениях (ККЦ 844) – ludzie zagubili się w swoich rozumowaniach
заболевать = (заболев`ать, -`аю, -`ает) zapadać na chorobę, zapadać na coś // Всякий раз, когда христианин тяжело заболевает, он может принять таинство Елеопомазания больных (ККЦ 1529) – Za każdym razem, gdy chrześcijanin zapada na ciężką chorobę, może przyjąć sakrament namaszczenia chorych
заботливо = troskliwie, pieczołowicie, starannie
забытый = (заб`ытый) zapomniany
забыть = (заб`ыть, заб`уду, заб`удет) zapomnieć // забыть себя – zapomnieć o sobie
Завад = (Зав`ад) Zabad (1 Krn 2,36)
Завадия = (Зав`адия) Zebadiasz (1 Krn 27,7)
Завдиил = (Завди`ил) Zabdiel (1 Krn 27,2)
Завдий = (З`авдий) Zabdi (Joz 7,1)
завершиться = (заверш`иться, -ш`ится) dopełnić się, zakończyć się // Такое потрясение совести может завершиться таинственным отпущением грехов. (ККЦ 1453) – Takie poruszenie sumienia może zakończyć się rozgrzeszeniem sakramentalnym.
заверять = (завер`ять, -`яю, -`яет) zapewniać o czym, zaświadczać // Мир часто кажется весьма далеким от того, в чем заверяет нас вера – świat wydaje nadzwyczaj daleki od tego, o czym zapewnia nas wiara
завеса = (зав`еса, -ы) zasłona
завещание = (завещ`ание, -я) testament, zlecenie, nakaz // Апостолы передали своим непосредственным сотрудникам словно по завещанию обязанность завершить их задание (ККЦ 861) – Apostołowie przekazali swoim bezpośrednim współpracownikom, jakby w testamencie, zadanie dopełnienia ich zadania
завещанный = (зав`ещанный; кр. ф. -ан, -ана) przekazany, zapisany w spadku, zlecony // Именно в таком контексте проясняется каждое прошение молитвы, завещанной Господом (ККЦ 2763) – Właśnie w takim kontekście wyjaśnia się każda prośba modlitwy przekazanej nam przez Pana
завидеть = (зав`идеть, -`ижу, -`идит) dostrzec, zobaczyć // Завидев Иерусалим, Он заплакал над ним (ККЦ 558) – Zobaczywszy Jeruzalem, On zapłakał nad nim
завидовать = (зав`идовать, -дую, -дует) zazdrościć // любовь не завидует (1 Кор 13,4-7) – miłość nie zazdrości
зависимый = (зав`исимый) zależny // зависимый от разума и воли – zależny od rozumu i woli
завоёванный = (завоёванный; кр. ф. -ан, -ана) podbity, zodbyty
завоёвывать = (завоёвывать, -аю, -ает) podbijać, zdobywać
Завулон = (Завул`он) Zabulon (сын Иакова)
Завуф = (Зав`уф) Zabud (1 Krl 4,5)
Загам = (Заг`ам) Zaham (2 Krn 11,19)
загладить = (загл`адить, -`ажу, -`адит) zgładzić, zatrzeć // Итак покайтесь и обратитесь, чтобы загладились грехи ваши, (Деян 3, 19-21) – Pokutujcie więc i nawróćcie się, aby zostały zgładzone grzechy wasze
заглаживать = (загл`аживать, -аю, -ает) gładzić, zacierać
заговаривание = (загов`аривание, -я) 1. zagadywanie 2. zaklinanie (Koh 10,11; Jer 8,17)
заднее = (з`аднее) przeszłe, to co minęło (прошлое) (Flp 3,13)
зажечь = (заж`ечь, зажг`у, зажжёт, зажг`ут; прош. зажёг, зажгл`а) zapalić, rozpalić // Приди, Дух Святой, наполни сердца верных Твоих и зажги в них огонь Твоей любви (ККЦ 2671) – Przyjdź, Duchu Święty, napełnij serca Twoich wiernych i zapal w nich ogień Twojej miłości
зажжённый = (зажжённый; кр. ф. -ён, -ен`а) zapalony, rozpalony // свеча, зажженная от пасхальной свечи, означает... (ККЦ 1243) – zapalona od paschału świeca oznacza...
Заза = (З`аза) Zara (1 Krn 2,33)
заимствовать = (за`имствовать, -твую, -твует) zapożyczać, zapożyczyć // заимствовать у какой-либо идеологии вехи и цели (ККЦ 2244) – zapożyczyć od jakiejś ideologii punkty odniesienia i cele
закваска = (закв`аска, -и, р. мн. -сок) zaczyn (Mt 13,33)
Заккур = (Закк`ур) Zakkur (1 Krn 24,27)
заклинание = (заклин`ание, -я) 1. zaklinanie // 2. zaklęcie
законодатель = (законод`атель, -я) – prawodawca, ustawodawca // Божественный Законодатель – Boski Prawodawca
законодательство = (законод`ательство, -а) prawodawstwo, ustawodawstwo
законоучитель = (законоуч`итель, -я, мн. -и, -ей) uczony w Prawie
закончить = (зак`ончить, -чу, -чит) zakończyć // закончить молитву – zakończyć modlitwę
закоснение = zatwardziałość, zaciętość // Такое закоснение может привести к окончательной нераскаянности и вечной погибели. (ККЦ 1864) – Taka zatwardziałość może doprowadzić do ostatecznego braku pokuty i wiecznej zguby.
закрепощение = (закрепощ`ение, -я) zniewolenie // экономическое закрепощение – zniewolenie ekonomiczne
Закур = (Зак`ур) Zakkur (1 Krn 4,26)
Закхай = (Закх`ай) Zacheusz (Ezd 2,9)
Закхей = (Закх`ей) Zacheusz (Łk 19,2)
Закхур = (Закх`ур) Zakkur (Ne 3,2)
заложник = (зал`ожник, -а) zakładnik // взятие заложников – wzięcie zakładników
Замврий = (З`амврий) Zimri (2 Krl 9,31)
Замзумимы = (Замзум`имы) Zamzummici (Pwt 2,20)
замуж = (з`амуж) za mąż // выйти замуж – wyjść za mąż, выдать замуж – wydać za mąż
замужем = (з`амужем) być zamężną, być mężatką // Я замужем за бельгийцем – jestem żoną Belga
замыслить = (зам`ыслить, -лю, -лит) zamierzyć, powziąć, podjąć // Таково Его благоволение, которое Он замыслил прежде создания мира (ККЦ 257) – Taki jest Jego zamysł życzliwości, który powziął przed stworzeniem świata
замышлять = (замышл`ять, -`яю, -`яет) zamierzać, zamyślać // Дурные последствия не вменяются в вину, если они замышлялись ни как цель, ни как средство действия (ККЦ 1737) – Złe skutki nie są poczytywane za winę, jeśli one nie były zamierzone ani jako cel, ani jako środek działania.
Заноах = (Зано`ах) Zanoach (Joz 15,34)
западник = (з`ападник, -а) zachodniak
запечатать = (запеч`атать, -аю, -ает) 1. zapieczętować, przypieczętować // 2. utajnić, zakryć
запечатлеться = (запечатл`еться, -`еюсь, -`еется) zaznaczyć się, wycisnąć się, utrwalić się, wyryć się, zapisać się, znaleźć wyraz // запечатлеться в памяти – zapisać się w pamięci, wyryć się w pamięci
запнуть = (запн`уть) postawić przeszkodę
запнуть = zwieść, podejść kogoś, przeszkodzić // „не потому ли дано ему имя: Иаков, что он запнул меня уже два раза?” (Быт 27,36) – Czy nie dlatego dano mu imię Jakub, że zwiódł mnie już dwa razy?
заповедать = (запов`едать, -аю, -ает) 1. przykazać // „как заповедал Мне Отец, так и творю" (Ин 14,31) – jak mi przykazał Ojciec, tak też czynię
запрещённый = (запрещённый; кр. ф. -ён, -ен`а) zakazany, zabroniony // Оно запрещено Пятой Заповедью – Jest zabronione przez piąte przykazanie
запястье = (зап`ястье) 1. nadgarstek 2. bransoleta (браслет)
запятнать = (запятн`ать, -`аю, -`ает) splamić, poplamić, skalać
Зара = (З`ара) Zerach (Rdz 38,30)
заработная плата = pensja, wynagrodzenie // справедливая заработная плата – sprawiedliwe wynagrodzenie
Зарай = (Зар`ай) Zerach (2 Krn 14,8)
Заратустра = Zaratustra
Заратуштра = Zaratustra
заратуштризм = zaratustryzm, zaratusztrianizm, zoroastryzm
Заред = (Зар`ед) Zared (Lb 21,12)
зарождаться = (зарожд`аться, -`ается) rodzić się, powstawać // так зарождалась жизнь – w taki sposób powstało życie
заслуженно = (засл`уженно, нареч.) zasłużenie, słusznie
заставить = (заст`авить, -влю, -вит) 1. zmusić, przymusić, skłonić // Так сатана хотел добиться, чтобы Иисус бросился вниз с храма и этим жестом заставил Бога вмешаться. (ККЦ 2119) – W ten sposób szatan chciał osiągnąć to, by Jezus rzucił się ze Świątyni i by tym czynem zmusił Boga do ingerencji
застолье = (заст`олье, -я, р. мн. -лий) stół, posiłek, biesiada // этот обряд, являющийся характерным для иудейской трапезы, был использован Иисусом, когда Он как Хозяин застолья благословлял и раздавал хлеб (ККЦ 1329) – ten obrzęd, charakterystyczny dla posiłku żydowskiego, został wykorzystany przez Jezusa, kiedy On, jako gospodarz stołu, błogosławił i rozdawał chleb
заступаться = (заступ`аться, -`аюсь, -`ается) wstawiać się za kimś // Христос заступается за нас – Chrystus wstawia się za nami
заступник = (заст`упник, -а) orędownik, obrońca // Церковь признает силу Духа святости, который обитает в ней, и поддерживает чаяния верующих, давая им святых как заступников и пример для подражания (ККЦ 828) – Kościół uznaje Ducha świętości, który mieszka w nim i podtrzymuje nadzieje wiernych, dając im świętych jako orędowników i przykład od naśladowania.
заступница = (заст`упница, -ы, тв. -ей) orędowniczka // Поэтому Преблагословенная Дева призывается в Церкви как Заступница, Помощница, Споспешница, Посредница" (ККЦ 969) – Dlatego też Błogosławiona Dziewica wzywana jest w Kościele jako Orędowniczka, Wspomożycielka, Pomocnica, Pośredniczka
заступнический = (заст`упнический) wstawienniczy // заступническая молитва – modlitwa wstawiennicza
Заттуй = (З`аттуй) Zattu (Ezd 2,8)
заупокойный = (заупок`ойный) za zmarłych, żałobny, o pokój dla duszy // заупокойные богослужения – oficjum za zmarłych, liturgia żałobna, liturgia pogrzebowa, modlitwy za zmarłych
заушать = (зауш`ать) bić ręką po głowie, w policzek (Mt 26,67)
Заффу = (З`аффу) Zattua (Ezd 10,27)
Захария = (Зах`ария) Zachariasz (2 Krl 14,29)
заходить = (заход`ить, -ож`у, -`одит) zachodzić, zapuszczać się, posuwać się // заходить слишком далеко в публикации рассказов о частной жизни людей (ККЦ 2523) – posuwać się za daleko w przedstawianiu opowiadań o życiu osobistym ludzi
захотеть = (захот`еть, -оч`у, -`очешь, -`очет, -от`им, -от`ите, -от`ят) zechcieć, zapragnąć // "Ничто не может случиться, чего Бог не захотел" (Св. Томас Мор) – "Nic nie może się zdarzyć, jeśli nie chciałby tego Bóg"
зачаток = (зач`аток, -тка) zalążek // Зачаток и начало Царства - "малое стадо" тех, кого Иисус пришел собрать вокруг Себя (ККЦ 764) – Zalążkiem i początkiem Królestwa jest „mała trzódka” tych, których Jezus przyszedł zgromadzić wokół siebie
защитить = (защит`ить, -ищ`у, -ит`ит) obronić, ochronić, osłonić // защитить веру от заблуждений – obronić wiarę przed błędami
защищённый = (защищённый; кр. ф. -ён, -ен`а) broniony, chroniony, strzeżony // чтобы человек или предмет был защищен от напастей лукавого (ККЦ 1673) – żeby człowiek lub przedmiot był strzeżony od napaści Złego
заявить = (заяв`ить, заявл`ю, за`явит) 1. oświadczyć, oznajmić // 2. zamelodować // 3. zgłosić
заявлять = (заявл`ять, -`яю, -`яет) 1. oświadczać, oznajmiać // Церковь заявляет, что... – Kościół oświadcza, że... // 2. zgłaszać co, meldować o czym